AMD, flexible çelik tel ağ ile yamaç stabilizasyonu yapan sistemler için limit denge analizine dayalı 5-proof boyutlandırma aracıdır. Yamaç geometrisi + jeoteknik parametreler + sistem katalogu verildiğinde, ankraj aralığı (a×b) iteratif olarak belirlenir.
Yüzey yakın kayma yüzeyinde gevşek/ayrışmış katmanı stabilize et. Mesh + ön gerilimli bulon + plaka ile aktif kuvvet uygula.
Mohr-Coulomb planar wedge limit denge + üretici test sertifikalı mesh/plate/nail kapasiteleri. 5 ayrı failure mode kontrol edilir.
Önerilen a×b spacing, kullanılan sistem, governing proof, max utilization, malzeme miktarı (BOM).
Sığ planar kaymalar (t ≤ 2 m). Derin daire/eğri kayma yüzeyi → ayrı analiz. Su tablası varsa γ' kullan.
Ne anlama gelir? Yamaç yüzeyinin yatayla yaptığı açı.
Nasıl belirlenir? Section A-A modülünde kritik kesit alındığında otomatik hesaplanır (overall chord açısı). Manuel girilebilir.
Tipik aralık: 30°-70° · <30° genelde stabil, >70° gravite-domine, mesh efektivitesi düşer.
Tasarıma etkisi: α↑ → driving force ↑ → daha sık ankraj (a×b ↓) veya daha güçlü sistem gerekir.
Ne anlama gelir? Mesh'in stabilize ettiği üst gevşek/ayrışmış zeminin derinliği. Kayma yüzeyi bu derinlikte varsayılır.
Nasıl belirlenir? Saha gözlem, sondaj, jeolog raporu. Ayrışma derinliği + boş süreksizlik (zayıf zon) referansı.
Tipik aralık: 0.5-2.0 m · daha derin kayma → AMD kapsamı dışı (deep failure → derin analiz).
Tasarıma etkisi: t↑ → kayan blok ağırlığı W ↑ → driving force ↑ → daha yoğun sistem.
Ne anlama gelir? Strike yönünde (yamaca paralel) iki komşu ankraj arası mesafe.
Nasıl belirlenir? Engineer başlangıç tahminiyle girer → AMD hesabı sonrası "Tasarımı Uygula" ile optimum değer geri yazılır.
Tipik aralık: 1.5-5.0 m · küçük a → çok ankraj, maliyet ↑, dayanım ↑. Büyük a → ekonomik ama proof'lardan biri patlayabilir.
Tasarıma etkisi: a×b ankraj başına etki alanı. Hesapta her bulonun taşıdığı yük A=a×b ile orantılıdır.
Ne anlama gelir? Eğim hattı boyunca (yamaçtan aşağı) iki anchor sırası arası mesafe.
Tipik aralık: 1.0-3.0 m · standart pattern square (a=b) veya diamond (a=2b).
Tasarıma etkisi: b↓ → mesh çekme uzunluğu kısalır → tension proof (T) rahatlar. a×b çarpımı maliyeti belirler.
Ne anlama gelir? Bulon ekseninin yatayla yaptığı açı (drill angle). Y=0° tam yatay, Y=90° dik aşağı.
Tipik aralık: 10°-25° · pratikte 15° en yaygın (drill + grout kolaylığı + shear-tension dengesi).
Tasarıma etkisi: Y artarsa bulon eğim yüzeyine daha dik gelir → shear yükü ↑, tension ↓. Açı seçimi shear+tension bileşke dayanımını optimize eder.
Ne anlama gelir? Mesh tarafından bulonlara aktarılan, yamaç yüzeyine paralel kuvvet bileşeni.
Nasıl belirlenir? Mesh katalog değeri (Z-test sertifikası). Sistem seçildiğinde otomatik geleceği için sabit girilir (default 3 kN).
Tasarıma etkisi: Zd ön gerilim V ile birlikte aktif normal kuvveti artırır → Mohr-Coulomb shear strength ↑.
Ne anlama gelir? Zeminin/kayanın drained shear strength parametresi. Mohr-Coulomb τ = c + σ·tan(φ).
Nasıl belirlenir? Direct shear test, triaxial test, geolog raporu. Karakteristik (k) değer = %5 alt güven sınırı (EC7).
Tipik değerler:
Tasarıma etkisi: φ ↑ → shear strength ↑ → daha az ankraj. AMD'de Mohr-Coulomb wedge denkleminde önemli parametre.
Ne anlama gelir? Shear strength denklemindeki intercept — normal stress sıfırken bile mevcut dayanım.
Tipik değerler:
Uyarı: Süreksizlik (joint) yüzeyinde kohezyon genelde 0. Konservatif tasarım için kaya yüzeylerinde c=0 al.
Ne anlama gelir? Zeminin/kayanın birim hacim başına ağırlığı. Driving force hesabında kullanılır (W = γ·V).
Tipik değerler:
Su tablası varsa: γ' (buoyant) = γ - γw = γ - 9.81. Su altı kayma yüzeyi varsa γ' kullan.
Ne anlama gelir? Bulon montajından sonra plaka üzerinden tork ile uygulanan ön gerilim. Aktif sistemi pasif sistemden ayıran ana parametre.
Tipik aralık: 10-50 kN · standart 20-30 kN.
Tasarıma etkisi: V ↑ → yüzeye dik aktif normal kuvvet ↑ → Mohr-Coulomb shear strength τ = c + (σ+V)·tan(φ) artar. AMD spacing'i optimize ederken V'yi de iterate edebilirsin.
Pratik not: V=0 pasif sistem (klasik mesh+nail), V>0 aktif sistem (TECCO tarzı). Karşılaştırma için her ikisini hesapla.
5 farklı failure mode için ayrı limit denge kontrolü yapılır. Hepsi fulfilled ise tasarım OK. Aksi halde "governing proof" (en yüksek utilization) üzerinden iterasyon yap.
Failure modu: Bulon plate altında mesh punching gibi yırtılır. Yüksek noktasal kuvvet altında mesh delinir.
Kontrol: Plate'in mesh'e aktardığı kuvvet < mesh punching capacity (PR — katalog değeri).
Çözüm yolu: Plate boyutunu büyüt (P25 → P33 → P66) veya daha güçlü mesh seç (G45 → G65 → G80).
Failure modu: Mesh içindeki yük plate üzerinden bulona aktarılırken yetersiz kalır. Mesh-plate bağlantı sertifikalı testle doğrulanır.
Kontrol: Aktarılan kuvvet < ZR (nominal Z-test yükü).
Çözüm: Plate-mesh uyumlu seri seç (üreticisi aynı), daha yüksek ZR'li sistem.
Failure modu: Mesh düzensiz yüzeye iyi oturmaz, yerel boşluklar oluşur — drape (bohçalama) yetersizdir. Zemin mesh'in altında serbest hareket eder.
Kontrol: Mesh-zemin etkileşim kuvveti DR ile sınırlı (drape capacity).
Çözüm: Daha fazla ön gerilim V, ek tutucu bulon, daha esnek mesh.
Failure modu: Mesh tel/kafes yapısı çekme yükü altında kopar. Genelde diagonal yönde maksimum.
Kontrol: Mesh tension stress < TR (tensile strength).
Çözüm: b↓ (mesh çekme uzunluğu azalır), daha güçlü mesh (G65 → G80).
Failure modu: Klasik limit denge — kayma yüzeyi boyunca driving force > resisting force. Wedge stabil değil.
Kontrol: τ = c + σ·tan(φ) Mohr-Coulomb. Driving = W·sin(α), resisting = c·A + (N+V)·tan(φ).
Çözüm: Spacing a×b ↓, ön gerilim V ↑, bulon açısı Y optimize (genelde 15°).
Not: Çoğu pratik tasarımda S governing proof'tur. Önce S'i geçirip sonra diğerleri kontrol edilir.
Yamaca uygulanan ana koruma elemanı. Yüksek mukavemetli çelik telden örülmüş kafes. TECCO serisi (yüksek mukavemet, helikal örgü):
Katalog değerleri: TR (çekme dayanımı), PR (puncture), ZR (Z-test).
Bulon başında mesh'i yamaca preslemekten sorumlu metal plaka. Spike'lar mesh'in plate altından kaymasını engeller.
Yamaç içine drill edilip grout edilen çelik çubuk. Ana yük taşıyıcı.
Katalog: TR (tensile), SR (shear).
Bulon uzun ömür için 4 mm korozyon kaybı varsayılır. Aktif kesit reduce edilir → kapasite ↓. Galvanized bulonlarda hesaba katılır, paslanmaz çelikte (stainless) gerek yok.
Standart proje akışı (Phase 01-05):